İstanbul
Norveçli Yayıncılar Meta’ya Karşı Yapay Zekâ Davasında Kazandı

Norveçli Yayıncılar Meta’ya Karşı Yapay Zekâ Davasında Kazandı

Norveçli yayıncılar Meta'ya karşı açtıkları yapay zekâ davasında ilk turu kazandı. Oslo Mahkemesi, Meta'nın içerik kullanım koşullarını durdurdu.

Kısa Özet

Norveçli yayıncılar Meta'ya karşı açtıkları yapay zekâ davasında ilk turu kazandı. Oslo Mahkemesi, Meta'nın içerik kullanım koşullarını durdurdu.

Norveçli Yayıncılar Meta’ya Karşı Yapay Zekâ Davasında Kazandı

A large building with columns and a flag on top of it

Norveçli yayıncılar Meta‘ya karşı açtıkları yapay zekâ davasında önemli bir başarı elde etti. Oslo Bölge Mahkemesi, 28 Ekim’de aldığı ihtiyati tedbir kararıyla Meta’nın yeni ticari koşullarını durdurdu. Bu koşullar, yayıncıların gazetecilik içeriklerinin yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılmasına tanıyordu.

Mahkeme, hukuki uygunluk kesinleşene kadar tartışmalı maddenin uygulanmasını yasakladı. Medya kuruluşları, haber, fotoğraf ve videoların izinsiz toplanmasına karşı çıkıyor. Ayrıca bu düzenleme, abonelikli içerikleri de kapsayabilir. Bu durum, yayıncıların dijital arşivlerinin geleceği hakkında endişeleri artırıyor.

Norveçli Yayıncılar Meta’ya Karşı Birleşti

Norveç’in önde gelen 10 medya kuruluşu hukuki girişimi başlattı. Kamu yayıncısı NRK, Schibsted, Amedia, Polaris, Aller ve NTB bu gruplar arasında yer alıyor. Bu kuruluşlar, 26 Ekim’de Oslo Bölge Mahkemesi’ne başvurdu. Amaçları, Meta’nın yeni koşullarının durdurulmasını sağlamaktı.

Norveç Medya İşletmeleri Birliği (MBL) bu girişimi destekledi. Toplamda 180 medya şirketi MBL’nin arkasında duruyor. Yayıncıların temel itirazı, Meta’nın profesyonel hesapların internet sitelerinden içerik toplama yeteneğiydi. Bu içerikler, yapay zekâ hizmetlerinde kullanılabilirdi. Medya kuruluşları, bu düzenlemenin yürürlüğe girmesini engellemek için ihtiyati tedbir istedi. Mahkeme, talebi sadece iki gün sonra kabul etti.

MBL Başkanı Lene Eltvik Vindfeld de endişelerini dile getirdi. Vindfeld’e göre Meta, medya kuruluşlarının emekleriyle oluşan içeriklerden yararlanabilir. Böylece bu kuruluşlarla rekabet edebilecek yapay zekâ hizmetleri geliştirebilir. Dolayısıyla sorun, sadece izinsiz içerik kullanımı değil. Aynı zamanda haber üretimi için harcanan kaynakların, teknoloji şirketlerinin rekabet gücünü artırmak için kullanılmasıdır.

Mahkeme: Meta Hâkim Konumunu Kötüye Kullanıyor Olabilir

Oslo Bölge Mahkemesi, Meta’nın pazardaki hâkim konumunu kötüye kullandığını belirtti. Mahkeme, yayıncılara adil olmayan koşullar dayattığına dair güçlü gerekçeler buldu. Medya kuruluşları, yıllardır oluşturdukları editoryal içerik üzerindeki kontrolü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Karar, durumun aciliyeti nedeniyle Meta dinlenmeden verildi. Bu nedenle tedbir geçici niteliktedir. Meta sözlü duruşma talep edebilir ve süreç farklı bir sonuca varabilir. Tedbir kararı, yalnızca başvuruyu yapan yayıncıları koruyor.

Meta ise değişikliklerin yeni bir içerik toplama hakkı tanımadığını savunuyor. Şirket, site sahiplerinin teknik önlemlerle erişimi kısıtlamaya devam edebileceğini belirtti. Ayrıca Meta, sektör kuruluşlarıyla kapsamlı görüşmeler yapmadan koşullarda değişiklik yapmayı planlamıyor. Bu süreç, 20 Kasım’dan daha uzun sürebilir.

Abonelikli Haberler de Tartışmanın Merkezinde

Yeni sözleşmeye yönelik tepkilerin önemli bir noktası, ödeme duvarı arkasındaki içeriklerdir. Normalde abonelik sistemiyle erişilebilen haberler, yayıncıların gelir modellerinin önemli bir parçasıdır. Gazeteler ve dijital yayın platformları, bu içeriklere erişim karşılığında okuyuculardan ücret alıyor. Gazetecilik faaliyetleri ve editoryal ekiplerin çalışması bu gelirlerle destekleniyor.

Bu nedenle abonelikli içeriklerin yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılması ihtimali ayrı bir önem taşıyor. Yayıncılar, kendi abonelerine sundukları içeriklerin başka platformların ürünlerini geliştirmesi için kullanılmasına itiraz ediyor. Davacı kuruluşlar, sözleşmenin profesyonel hesap sahiplerine yeterli tercih hakkı sunmadığını da savunuyor. Yeni koşulları kabul etmeyen yayıncıların platformdaki hesaplarını kapatmaktan başka seçeneği kalmayabilir. Bu durum, sosyal medya üzerinden geniş kitlelere ulaşan medya kuruluşları için önemli bir sorun teşkil ediyor.

Meta’ya Karşı Telif Hakkı Davaları Büyüyor

Norveç’teki gelişmeler, Meta’nın yapay zekâ eğitiminde telifli içerik kullandığı iddialarının bir parçasıdır. Şirketin Llama ve Muse gibi yapay zekâ sistemleri için kullandığı eğitim verileri, farklı ülkelerde itirazlara yol açıyor. Örneğin, 5 Mayıs 2026’da büyük yayınevleri ve yazar Scott Turow, Meta’ya karşı toplu dava açtı. Dava, Eylül ayında Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi’ne taşındı.

Dava dilekçesinde, Meta’nın Llama modelini eğitmek için milyonlarca telifli eseri izinsiz çoğalttığı öne sürülüyor. Ayrıca eserlerin telif hakkı yönetim bilgilerinin silindiği iddia ediliyor. Bazı içeriklerin LibGen, Z-Library ve Anna’s Archive gibi dijital arşivlerden elde edildiği belirtiliyor. 19 Ekim’de ise yaklaşık 300 yazar ve akademisyen, Meta’ya karşı bireysel telif hakkı davaları açtı. Davacılar, eserlerinin Llama ve Muse modellerinin eğitimi sırasında izin alınmadan kopyalandığını savunuyor ve maddi tazminat talep ediyor.

Avrupa’da tartışma mahkemelerle sınırlı değil. İngiltere’de rekabet kurumu CMA da Meta’nın yeni kullanım koşullarını inceliyor. Kurum, bu koşulların yayıncılara haksız yükümlülükler getirip getirmediğini araştırıyor.

Meta Geri Adım Attı mı?

Meta, yeni ticari koşulların başlangıçta 30 Ekim’de yürürlüğe gireceğini duyurmuştu. Daha sonra bu tarihi 20 Kasım olarak güncelledi. Ancak Oslo’daki tedbir kararı, davacı yayıncılar açısından bu takvimi fiilen durdurdu. Eleştirilerin ardından Meta, maddedeki “eğitmek” ifadesinin çıkarıldığını açıkladı. İçerik toplamanın reklam ve işletme ürünleriyle sınırlı tutulacağını belirtti. Ancak koşulların 20 Kasım’dan itibaren uygulanacak nihai metni kamuoyuyla paylaşılmadı. Meta’nın sözlü duruşma talep edip etmeyeceği önümüzdeki haftalarda netleşecek.

Meta ile Norveç medyası arasındaki anlaşmazlıklar bununla sınırlı değil. MBL ve NRK, 12 Ekim’de Meta’ya resmî bir dava ihtarı gönderdi. Bu ihtar, Norveç medyasının adını ve logolarını kötüye kullanan dolandırıcılık reklamlarının durdurulmasını talep ediyordu. Ayrıca bu reklamlardan elde edilen gelir için tazminat ödenmesi istendi. Meta, kasım başında yanıt süresinin uzatılmasını ve bir görüşme yapılmasını talep etti.

Yapay Zekâ ve Telif Hakları Nasıl Korunacak?

Meta’ya yöneltilen suçlamalar, yapay zekâ sektörünün temel sorunlarından birini gündeme getiriyor. Bu sorun, yapay zekâ modelinin eğitimi sırasında kullanılan verilerin mülkiyeti ve kullanım iznidir. Yapay zekâ sistemleri büyük miktarda metin, görsel ve dijital içerik üzerinden eğitiliyor. Ancak bu içeriklerin çoğu gazeteciler, yazarlar ve medya kuruluşları tarafından üretiliyor.

İçerik sahipleri, eserlerinin izinsiz kullanılmasına karşı çıkıyor. Buna karşın teknoloji şirketleri, modellerini geliştirmek için geniş veri kaynaklarına ihtiyaç duyuyor. Önümüzdeki dönemde bu tartışmanın yalnızca Meta ile sınırlı kalması beklenmiyor. Çünkü yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle hak ve gelir paylaşımı daha önemli bir konu hâline geliyor.

Norveç’teki dava ve diğer ülkelerdeki telif hakkı davaları, hukuki sınırların belirlenmesinde etkili olabilir. Asıl mesele, teknolojik gelişimin içerik üreticilerinin emeğini ve telif haklarını koruyan bir sistemle ilerleyip ilerleyemeyeceğidir.

KONUGenel ↗
PaylaşX ↗
OKURLARIN GÖRÜŞLERİ

Yorumlar 0

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayımlanmaz. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir.

0 / 1000